Buitenschools

Talentenkracht bij inspirerende wetenschap- en technologie-activiteiten

Leren in een externe leeromgeving (zoals naar een observatorium gaan, een kerk of een museum bezoeken) is levensecht en uitdagend. Kinderen raken enorm enthousiast van dergelijke activiteiten, de motivatie om te leren neemt toe waardoor het leerproces positief gestimuleerd wordt. Hierdoor worden kinderen mogelijk ook gestimuleerd om later in hun schoolloopbaan voor een wetenschap- of technologierichting te kiezen (zie o.a., James, Bossé, Rider, Lee, & Anderson, 2006).

Een uitkomst van het onderzoek naar de werkingen van dergelijke programma’s is dat een ‘uitstapje’ naar zo’n inspirerende externe leeromgeving met name goed werkt als de leerkracht het bezoek voorbereidt én als alle volwassenen, dus zowel de educatieve begeleider van het wetenschapsknooppunt alsmede de leerkracht zelf, geschoold zijn in het toepassen talentenkracht-kennis. Er zijn een serie concrete toepassingen naar voren gekomen zoals: het verbeteren van de afstemming tussen scholen en dergelijk activiteiten, het versterken van de kracht van de activiteit door het te verbinden aan het curriculum, het toepassen van Talentenkracht bij alle onderdelen van de programma’s (voorbereiden, uitvoeren, verwerken), het ontdekken van momenten waar de interactie steeds weer naar terugkeert en die gekoppeld zijn aan hoogwaardige interactie, ook wel “Expressed Pedagogical Content Knowledge” (EPCK). Deze momenten laten in ieder geval het volgende zien: vragen die het redeneren uitlokken, vervolgvragen, denktijd, redeneren van leerlingen, complexe (correcte, gefragmenteerde of mis)concepten van leerlingen.

Waar kunnen leerkrachten en educatief medewerkers op letten?

  1. Maak voorafgaand aan een bezoek een inventarisatie van de doelen van de school en van de activiteit zijn en stem deze op elkaar af.
  2. De activiteit verschaft achtergrondinformatie en de leerkracht neemt dit tot zich, ter voorbereiding op het bezoek.
  3. Gebruik (zowel leerkracht als educatief medewerker) de checklist om talentenkracht in alle fasen van het programma (voorbereiding, uitvoering en verwerking) toe te passen.
  4. Gebruik de openheidsschaal (leerkrachten en educatief medewerkers) om te observeren of een open leerkrachtstijl, die meer gericht is op het wetenschappelijk redeneren dan op kennisoverdracht, wordt toegepast.
  5. Gebruik de EPCK_SC om te observeren of een optimale expressie van vakdidactiek plaatsvindt (in alle fasen van het programma).

Maak voorafgaand aan een bezoek een inventarisatie van de doelen van de school en van de activiteit zijn en stem deze op elkaar af

Vooraf zouden leerkracht en educatief medewerker van een externe leeromgeving moeten inventariseren wat de doelen zijn voor deelname en zouden ze moeten checken of de doelen overeenkomen met de doelen van de activiteit. Zo nodig kunnen aanpassingen gemaakt worden of doelen bijgesteld kunnen worden.

De activiteit verschaft achtergrondinformatie en de leerkracht neemt dit tot zich, ter voorbereiding op het bezoek

Scholen hebben belang bij inhoudelijke kennis om een wetenschap- en technologieles te geven, dus ook om een bezoek te kunnen voorbereiden en te verwerken. De activiteiten kunnen achtergrondinformatie leveren en bij sommige activiteiten zijn lessen ontworpen in de lijn van talentenkracht (zie www.wknn.nl). Ook worden er nu pakketten aangeboden waarbij de talentenkracht coaching wordt toegepast bij het voorbereiden en verwerken van de activiteiten van het wetenschapsknooppunt.

Gebruik (zowel leerkracht als educatief medewerker) de checklist om talentenkracht in alle fasen van het programma (voorbereiding, uitvoering en verwerking) toe te passen

De talentenkrachtbenadering zou in alle fasen van het programma (tijdens voorbereiding, tijdens het bezoek en erna) toegepast moeten worden door de leerkracht en de educatief medewerker om het grootste leereffect te bereiken. Om te werken volgens de talentenkrachtmanier is een TK-checklist ontworpen en een overzichtskaart met vragen bij de empirische cyclus.

Gebruik de openheidsschaal (leerkrachten en educatief medewerkers) om te observeren of een open leerkrachtstijl, die meer gericht is op het wetenschappelijk redeneren dan op kennisoverdracht, wordt toegepast

Bij de TalentenKracht benadering wordt een open leerkrachtstijl toegepast die meer gericht is op het wetenschappelijk redeneren dan op kennisoverdracht. Zo zijn vragen waarbij het woord “jij” wordt gebruikt erg belangrijk: “Wat denk je dat er gebeurt als…”, “Hoe kan dat, denk je?”, “Heb je dat wel eens eerder gezien?”. Door de antwoorden van kinderen niet te beoordelen, maar door aan te moedigen er nog meer over te vertellen, ontstaat er een sfeer die niet gericht is op testen maar op het vrij redeneren. Tenslotte is het belangrijk om nadenktijd te geven nadat je een vraag stelt. Pauzeer minimaal 3 seconden voordat je de beurt aan een leerling geeft, de vraag herformuleert of informatie geeft. Om de talentenkrachtwerkwijze van de leerkracht te observeren kan de openheidsschaal gericht op conceptueel denken gebruikt worden.

Gebruik de EPCK_SC om te observeren of een optimale expressie van vakdidactiek plaatsvindt (in alle fasen van het programma)

Het zou goed zijn als leerkrachten en educatief medewerkers veelvuldig optimale expressie van vakdidactiek, ook wel “Expressed Pedagogical Content Knowledge” (EPCK), laten zien. EPCK heeft overeenkomsten met het werken volgens de talentenkrachtmanier, maar richt zich bovendien op het ontwikkelen van conceptueel denken bij de kinderen . De leerkracht moet daarvoor bijvoorbeeld kunnen anticiperen en inspelen op misconcepten of gefragmenteerde concepten van kinderen. Daarvoor is naast de vaardigheden van de leerkracht in het stimuleren van de nieuwsgierigheid en de onderzoekende houding ook inhoudelijke kennis van de leerkracht over wetenschap- en technologie-onderwerpen nodig. Om de EPCK te observeren kan de EPCK_SC gebruikt worden.